Trump en het trumpisme zijn een duidelijk voorbeeld van extreemrechts bestuur. Het is moeilijk te zeggen welke aspecten het meest afschuwelijk zijn: de uitgebreide bevoegdheden en het geweld van ICE en de grenspolitie, de zich opstapelende internationale wreedheden of de onthullingen over de persoonlijke verdorvenheid van de heersende klasse. Mensen in de Verenigde Staten en over de hele wereld zijn terecht geschokt door deze aanvallen en onthullingen, en de ruimte voor verzet en opstand is dienovereenkomstig gegroeid.
Vanuit de buitenwereld en met beperkte ruimte is het onmogelijk om een volledig beeld te schetsen van de situatie in de Verenigde Staten. Toch is het belangrijk om lering te trekken uit de ontwikkelingen in het land.
Over de hele wereld volgen veel andere landen een vergelijkbaar traject met de opkomst van extreemrechts en de invoering van steeds autoritairder beleid door hun regeringen. Dit zijn processen die elkaar voeden en inspireren, en het verzet daartegen kan hetzelfde doen.
Geweld zonder voorwendsel
De herverkiezing van Trump werd mogelijk gemaakt door een crisis in de kosten van levensonderhoud, diepe ontevredenheid over de Democratische Partij en racistische reacties tegen alle sociale vooruitgang. Jaren van besparingen en het zoeken naar zondebokken hebben de weg vrijgemaakt voor zijn succes. De regering die hieruit is voortgekomen, is er een van gewelddadige reactie: een coalitie van fascisten, witte supremacisten en vrouwenhaters, van wie velen verkrachters zijn. In haar externe communicatie is dit een regering die alles wat als vrouwelijk wordt beschouwd, belachelijk maakt, geweld fetisjeert en wreedheid verheerlijkt. Zij kiest ervoor om de belangen van de Amerikaanse heersende klasse te beschermen door middel van kortzichtige systematische plundering en degradatie van de Verenigde Staten en de rest van de wereld.
Geconfronteerd met een systeem in crisis, verloopt de neergang van de Amerikaanse imperialistische en kapitalistische macht niet vreedzaam. Omdat het niet meer in staat is om zijn macht op dezelfde manier uit te oefenen als vroeger, breidt het Amerikaanse imperialisme zijn macht op brutale wijze uit in zijn eigen hemisfeer en haalt het uit als een gewond dier.
Buiten zijn grenzen heeft de VS zijn humanitaire pretenties en soft power van vroeger opgegeven, de financiering voor humanitaire hulp geschrapt en gekozen voor openlijke intimidatie, zelfs van zijn NAVO-bondgenoten. Dit ongebreidelde nationalisme komt tot uiting in de invoerheffingen die Trump als stok achter de deur gebruikt, en in een verstrekkend beleid van imperialistisch geweld.
Trump heeft de steun van zijn voorganger voor de genocide van Israël in Palestina voortgezet en een openlijk koloniaale karikatuur van een vredesplan opgelegd aan Gaza. Hij heeft het moorddadige sanctieregime tegen rivalen van de VS, waaronder Iran, Cuba en Venezuela, geïntensiveerd. Het gebruikelijke geweld van het Amerikaanse imperialisme is aangevuld met openlijke piraterij, uitgebreide moordcampagnes en de ontvoering van een staatshoofd – allemaal openlijk gevierd door de staat en zijn bondgenoten in de media.
In navolging van de Britse Reform Party en de bredere Europese extreemrechtse beweging vierde Marco Rubio de koloniale geschiedenis van Europa en herhaalde hij de leugen dat koloniale plundering een beschavingsmissie was om trots op te zijn, onder applaus van Europese leiders in München.
Koloniaal geweld keert zich naar binnen
De regering-Trump bestaat uit een lijst van witte supremacisten en verkrachters, met de president voorop. Ze beweren (witte) vrouwen en kinderen te beschermen, terwijl ze hun eigen misbruik ontkennen en rechtvaardigen, en de schuld consequent afschuiven op migranten en LGBTQ-mensen.
Amerikaanse racisten geven al lang raciale minderheden de schuld van de epidemie van wapengeweld, en in toenemende mate geeft de rechterzijde transgenders de schuld van elke massale schietpartij. In werkelijkheid worden deze aanslagen overwegend gepleegd door cis-mannen en is de meest betrouwbare verbindende factor een geschiedenis van geweld tegen vrouwen.
Anti-trans retoriek en beleid worden gepromoot als speerpunt van aanvallen gericht tegen de bredere LGBTQ-gemeenschap. De ACLU (American Civil Liberties Union) heeft in 2025 616 anti-LGBTQ-wetsvoorstellen in de Verenigde Staten getraceerd, naast talrijke uitvoerende besluiten van het Witte Huis die DEI (diversiteit, gelijkheid en inclusie) en genderidentiteit aanvallen.
De regering van Trump heeft zich ingezet om bewijzen van racisme en historische zwarte figuren uit federale gebouwen en parken te verwijderen. Maatregelen om discriminatie bij aanwerving tegen te gaan, zijn gekarikaturiseerd als pogingen om de vermeende Amerikaanse meritocratie te ondermijnen. Een haatcampagne tegen Haïtianen is gevolgd door racistische campagnes tegen Venezolanen, Somaliërs en Armeniërs.
Als onderdeel van de bredere aanval op de reproductieve gezondheid van vrouwen is het aantal mensen dat wordt gearresteerd en vervolgd voor miskramen gestaag toegenomen. Uit cijfers van Pregnancy Justice blijkt dat het aantal zwangere mensen dat per jaar wordt aangeklaagd voor misdrijven in verband met zwangerschap meer dan verdubbeld is sinds de vernietiging van Roe v Wade.
De persoonlijke verdorvenheid en het geweld van leden van de regering-Trump was zelfs vóór de onthullingen uit de Epstein-dossiers geen geheim. De toepasselijk genaamde minister van Oorlog, Pete Hegseth, heeft een rode draad van vrouwenhaat in zijn openbare en privéleven. Elon Musk en Donald Trump zijn beiden beschuldigd van seksuele intimidatie en aanranding.
De bergen documenten uit het Epstein-onderzoek die openbaar zijn gemaakt, hebben geholpen om de uitgebreide banden bloot te leggen die grote delen van de westerse heersende klasse hadden met Epstein zelf, waaronder Trump, zijn minister van Handel Howard Lutnik, zijn voormalige strateeg Steve Bannon, voormalig hoofd van DOGE Elon Musk, en meer.
Het misbruik door Epstein en zijn medeplichtigen was een publiek geheim. De FBI was al in 1996 door Maria Farmer, een van de slachtoffers, op de hoogte gebracht van zijn misdaden. Het zou tien jaar duren voordat Epstein voor het eerst werd gearresteerd, wat in 2008 resulteerde in een lichte straf door de toekomstige minister van Arbeid van Trump, Alex Acosta. Toen Ava Cordero, een transgender Latina-vrouw, Epstein in 2007 aanklaagde voor het misbruik dat ze had ondergaan, reageerden de media met transfobe spot in plaats van zich te verdiepen in Epsteins niet-vervolgingsovereenkomst.
De huidige vrijgave van documenten heeft schade toegebracht aan de MAGA-beweging. De reacties van haar woordvoerders lopen uiteen en bieden een scala aan excuses waaruit ware gelovigen kunnen kiezen. Sommigen kiezen ervoor om zich uitsluitend te richten op Epsteins banden met de academische elite en de Democratische Partij – absoluut verwerpelijk, maar niet het hele plaatje.
Anderen hebben ervoor gekozen om de omvang van Epsteins misdaden te minimaliseren, zoals voormalig Fox News-presentatrice Megyn Kelly, die suggereerde dat het verkeerd was om Epstein een pedofiel te noemen omdat zijn slachtoffers tieners waren, en de huidige Fox News-presentatoren Waters en Gutfield, die grappen maakten over het feit dat de man een ‘seksrabbijn’ was. In de meest extreme uithoeken hebben fascistische influencers zoals Nick Fuentes er zelfs voor gekozen om Epsteins misbruik te verheerlijken als onderdeel van hun oorlog tegen vrouwen.
Het is vermeldenswaard dat, hoewel het verklaarde doel van Trumps politiek de veiligheid en welvaart van Amerikaanse (blanke) gezinnen is, dat niet het resultaat is. Hoewel de kosten van levensonderhoud een belangrijke factor waren voor de herverkiezing van Trump, zijn er geen betekenisvolle stappen ondernomen om dit aan te pakken. De beweringen dat migranten/transgenders/vrouwen op de een of andere manier verantwoordelijk zijn voor alle kwalen van het land zijn allemaal overduidelijke leugens. In plaats daarvan zal de gecombineerde impact van invoerheffingen en besparingen de situatie gegarandeerd verslechteren. Amerikaanse consumenten en bedrijven zullen naar schatting 90% van de lasten van de invoerheffingen dragen. Trumps Big Beautiful Bill behield zijn belastingverlagingen ten koste van besparingen op de gezondheidszorg en voedselhulp. De gemiddelde kosten van ziektekostenverzekeringen zullen naar verwachting meer dan het dubbele van de inflatie in 2026 bedragen.
In plaats van deze problemen aan te pakken, heeft de regering gekozen voor een binnenlandse campagne van geweld. De meest dramatische uiting hiervan is ongetwijfeld het uitgebreide gebruik van ICE.
Door de verhoging van de financiering van ICE heeft het agentschap nu een groter budget dan alle andere federale wetshandhavingsinstanties samen. Deze middelen zijn gebruikt om concentratiekampen zoals ‘Alligator Alcatraz’ te bouwen en om openlijke voorstanders van witte suprematie te rekruteren, naast iedereen die graag vermeende ‘illegalen’ wil straffen. Het agentschap beweert dat het aantal agenten in een jaar tijd meer dan verdubbeld is, van 10.000 naar 22.000.
Die groei is op zich al zorgwekkend, maar om genoeg immigranten op te pakken zijn ook meer dan twintigduizend agenten van andere federale instanties overgeplaatst om te helpen bij de vervolging van immigranten.
Met de taak om toezicht te houden op massale deportaties zijn gemaskerde misdadigers losgelaten om vermeende immigranten op te pakken. Mensen zijn gearresteerd door agenten die buiten werkplekken, scholen, gerechtsgebouwen, kinderdagverblijven en meer stonden te wachten. ICE heeft mensen schijnbaar willekeurig vastgehouden om hun quota voor arrestaties te halen, maar tegelijkertijd hebben ze zeer geavanceerde zoekacties kunnen uitvoeren met de directe medewerking van de technologiebedrijven.
Tegen het einde van 2025 waren meer dan 65.000 mensen door ICE gearresteerd en opgesloten in detentiecentra – vaak ver verwijderd van de plaats waar ze voor het eerst waren opgepakt. Een ruime meerderheid had geen strafrechtelijke veroordelingen.
De deportatie van gevangenen naar de Salvadoraanse gevangenis CECOT – soms in strijd met gerechtelijke bevelen – is op zich al een gruweldaad: in ruil voor een bescheiden vergoeding heeft de Salvadoraanse president Bukele met plezier vermeende criminelen zonder proces ondergebracht in een gevangenis waar gevangenen geen rechtsbijstand krijgen en regelmatig worden gemarteld. De behandeling van gevangenen in de Verenigde Staten zelf is nauwelijks beter. De omstandigheden in de – vaak particuliere en winstgerichte – detentiekampen doen denken aan de Japanse interneringskampen die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Verenigde Staten werden gebouwd. In het voorgaande jaar stierven ten minste 32 mensen in deze concentratiekampen.
Tegelijkertijd is ICE ook voor meer gerichte politieke doeleinden ingezet. Op verzoek van extreemrechtse zionisten zoals Betar werden ze ingezet om specifieke pro-Palestijnse activisten te vervolgen. Steve Bannon, voormalig adviseur van Trump, heeft er verder voor gepleit om ICE in te zetten om kiezers te intimideren bij stembureaus in het hele land.
Er moet worden benadrukt dat Trump vertrouwt op een reeds bestaande repressieve infrastructuur die is uitgebreid, en niet op een nieuwe creatie. Driekwart van de gemaskerde agenten van de staat die momenteel mensen ontvoeren, was al getraind en bewapend door eerdere regeringen van beide grote partijen. In dit verband kunnen we kijken naar soortgelijke structuren in onze eigen context en zien hoe deze kunnen worden ingezet. In België zou de belangrijkste functie van ICE bijvoorbeeld worden vervuld door de Belgische politie, die al een reputatie heeft op het gebied van racistisch geweld tegen migranten en die de huidige regering meer bevoegdheden wil geven om gemakkelijker huizen te doorzoeken in het zoeken naar migranten zonder papieren. Op Europees niveau wordt de rol van de Amerikaanse Border Patrol vervuld door Frontex, dat een moorddadig anti-migratiebeleid voert dat in 2021 al aan meer dan 2.000 mensen het leven heeft gekost.
Beperkingen
Hoewel de herverkiezing van Trump met een zeer kleine marge werd geprezen als een verbluffende overwinning en een belangrijke culturele verschuiving (maar liefst 32% van de kiesgerechtigden!), heeft zijn beweging op geen enkel moment een groot democratisch mandaat gehad. Sinds zijn inauguratie zijn er in de hele Verenigde Staten protesten georganiseerd, uit solidariteit met immigranten, tegen de besparingen van DOGE en meer.
De organisatoren van de Hands Off-protesten op 5 april 2025 schatten het aantal deelnemers op minstens drie miljoen. De No Kings-protesten in juni telden vijf miljoen mensen en zeven miljoen in oktober.
Daarentegen heeft Trump moeite om zijn eigen achterban te mobiliseren – een van de redenen waarom hij vertrouwt op het gebruik van staatsmacht en staatsgeweld. De opkomst voor zijn militaire parade bleef bijvoorbeeld ver achter bij het beoogde aantal bezoekers. Zelfs met enorme voordelen en verlaagde vereisten heeft ICE moeite om zoveel agenten te werven als beoogd. De confrontatie met de realiteit van wat massale deportaties daadwerkelijk inhouden, heeft veel mensen die de anti-immigratieretoriek van de Republikeinen geloofden hun mening doen herzien: 55% van de Amerikanen was in 2024 van mening dat de immigratie naar de Verenigde Staten moest afnemen, in juni 2025 was dat aantal gedaald tot 30%.
Trump kan nog steeds rekenen op een aanzienlijk deel van de bevolking dat gedreven wordt door racisme en haat, zijn trouwe aanhangers en de doelgroep van de sadistische media-uitingen van de regering, maar dit is geen meerderheid en datzelfde sadisme stoot vele anderen af.
Er is een duidelijke en wijdverbreide behoefte aan een politieke uitdaging voor de regering-Trump, en tegelijk een gebrek aan vertrouwen in de Democratische Partij als instrument om dit doel te bereiken. Ondanks het winnen van enkele recente speciale verkiezingen, geeft tweederde van de geregistreerde Democraten aan gefrustreerd te zijn over de partij, waarbij velen wijzen op het ontoereikende leiderschap van de partij en de inadequate reactie tegen Trump. Dit creëert ruimte voor onafhankelijke linkse krachten om te groeien en maakt meer grassroots-verzet noodzakelijk.
De campagne tegen de invasie van ICE in Minneapolis dient als voorbeeld
Vanaf december vorig jaar werden grote aantallen ICE- en CPB-agenten (Customs and Border Protection) ingezet in Minneapolis, het epicentrum van de George Floyd-opstand in 2020. Deze campagne, getiteld Operation Metro Surge, is een steeds gewelddadiger wordende terreurcampagne tegen mensen van kleur. Door deze koers te volgen, heeft het fascistische deel van de regering-Trump zich te veel uitgestrekt, wat tot noodzakelijk en inspirerend verzet heeft geleid.
Dit verzet kwam niet van een formele oppositiepartij, maar van grassrootsbewegingen die lessen trokken uit de BLM-beweging, eerdere protesten tegen ICE en hun eigen, directe ervaringen. Lokale congregaties, gemeenschapsgroepen, lerarenvakbonden en andere vrijwilligers organiseerden netwerken om voedsel en noodzakelijke benodigdheden te leveren aan gezinnen in hun gemeenschap die bang waren voor ontvoering. Los daarvan vormden mensen Rapid Response Networks om de acties van ICE-agenten te monitoren en te belemmeren, waarbij ze zich aanpasten aan de tactieken van ICE. Toen ICE grote invallen deed in appartementen, kwamen activisten in groten getale bijeen. Toen ICE-agenten hun tactiek veranderden en individuen gingen oppakken, veranderden ook de Rapid Respons Networks, die lokaler werden om nog sneller te kunnen reageren. Deelnemers volgden ICE-agenten, waarschuwden anderen voor de aanwezigheid van de agenten met fluitjes en Signal-berichten en kwamen bijeen om hen te observeren, te registreren, in de meerderheid te zijn en te hinderen.
Activisten richtten zich ook op hotels waar federale agenten verbleven met luidruchtige demonstraties, zowel om de hotels onder druk te zetten om de agenten niet te huisvesten als om de agenten hun slaap te ontzeggen, en blokkeerden de poorten van het regionale ICE-hoofdkwartier.
Ze werden geconfronteerd met intimidatie en geweld door ICE en CBP, wat culmineerde in de moorden op Renee Good en Alex Pretti. Hoewel het waar is dat veel van de nieuwe ICE-agenten onbetrouwbaar en slecht opgeleid zijn, verklaart dat op zich niet deze escalatie van geweld. De moorden op Renee Good en Alex Pretti werden gepleegd door veteranen van de CBP, waarvan één een veteraan was van de bezetting van Irak.
Het geweld van de staat slaagde er niet in de beweging te onderdrukken, maar wakkerde juist het verzet aan. Na de dood van Good escaleerde dit tot een algemene staking in Minneapolis – een Dag van Waarheid en Vrijheid – georganiseerd door lokale activisten en uiteindelijk gesteund door grote vakbonden. Tienduizenden deelnemers kwamen opdagen in het vrieskoude weer en in driehonderd steden werden solidariteitsacties georganiseerd.
Deze staking was het resultaat van het grassroots-karakter van het verzet. Ze werd niet uitgeroepen door de vakbondsleiders, die meestal terughoudend waren, of door de functionarissen van de Democratische Partij, die zich blijven richten op een electorale uitdaging voor Trump. De druk voor de staking kwam van lokale activisten en groepen die zich inzetten tegen de invasie van ICE in hun stad, waaronder gewone vakbondsleden en vakbondsafgevaardigden. Dit zorgde voor druk op de vakbondsleiders om de staking te steunen en gaf deze een duidelijk politiek karakter.
Onder druk van aanhoudend en toenemend verzet is de regering gedwongen zich terug te trekken. Operatie Metro Surge is officieel beëindigd en er is een gedeeltelijke terugtrekking van federale troepen uit de regio aangekondigd. Duizenden mensen zijn gearresteerd, talloze mensen zijn gewond geraakt en mishandeld, en ten minste twee zijn gedood.
De prijs was hoog en de overwinning beperkt. Er zullen nieuwe confrontaties volgen met ICE en met de rest van Trumps agenda, maar de ervaring van de eerdere protesten heeft duizenden activisten geïnspireerd om in actie te komen. Die activisten zullen veel lessen kunnen leren van Minneapolis.
Voor de confrontaties met onze eigen staten en onze eigen fascisten kunnen we hetzelfde proberen: elke demonstratie die laat zien dat gewone arbeiders in staat zijn om een monster als het trumpisme uit te dagen, is hartverwarmend en motiveert anderen om hetzelfde te doen. De kracht van massale actie om de staatsmacht te confronteren en verandering teweeg te brengen is inspirerend, net als het voorbeeld van het opbouwen van die massale actie (deels) buiten de traditionele structuren om. Het flexibele gebruik van instrumenten, tactieken en organisatie is indrukwekkend. Het belang van solidariteit als waarde en organiserend principe is ook duidelijk. Het is van vitaal belang om manieren te vinden om samen te werken met verschillende activisten en organisaties die zich voor hetzelfde doel inzetten, en dat op een duurzame en flexibele manier te doen is een aanzienlijke uitdaging, maar een die we allemaal moeten aangaan.