De Arizona-regering (De Wever–Bouchez–Rousseau–Prévot) installeert in België een trumpistische politiek. Het gaat niet om een exacte kopie van Trumps beleid, maar past volledig binnen de trend naar een autoritaire vorm van kapitalistisch beheer. We willen deze stelling kracht bij zetten aan de hand van een reeks artikelen, waarvan dit het eerste deel is. De Wever en c° besteden in vergelijking met Trump misschien iets meer aandacht aan de verpakking van hun beleid, het gaat om dezelfde politieke inhoud. Een meer brutale en expliciet koloniale en imperialistische politiek op vlak van buitenlands beleid wordt gecombineerd met een autoritaire evolutie in het binnenland, zowel op het vlak van democratische als sociale rechten.
De kapitalistische klasse verandert het geweer van schouder en wil een meer agressieve politiek om haar economische en politieke heerschappij te garanderen. De evolutie is er niet één naar meer democratisering, een vrijere wereld, het oplossen van mondiale problemen als klimaatverandering of armoede. Dit verhaal, dat nooit echte intentie maar een verkooppraatje was, ligt aan diggelen. Het is een evolutie naar meer en complexloos bruut kolonialisme met o.a. genocide als gevolg, naar imperialistische strijd met o.a. oorlog en bewapening als gevolg, naar een autoritaire wending in Noord-Amerika en West-Europa.
Het militair bekampen van concurrenten of het uitbuiten van koloniale relaties gaat gepaard met het terugdringen van elke vorm van sociale oppositie in eigen land. Trump gaat daar al heel erg ver in. De Wever en c° moeten rekening houden met de kracht van het sociale verzet. Maar we mogen ons geen illusies maken. Ze tasten ook hier alle mogelijkheden af om komaf te maken met democratische en sociale rechten. Met als doel de brutale verdediging van de Belgische kapitalistische klasse, met als doel een nog meer massale overdracht van de wereldwijde rijkdom en macht van de werkende klasse naar het Belgische en internationale kapitaal.
Trumpisme op zijn Belgisch: Autoritarisme en terugkeer van kolonialisme
Trumpisme, of autoritair kapitalisme, is geen ongeluk en geen tijdelijk resultaat van verkiezingen. Het is geen anomalie of een louter Amerikaans fenomeen. Het is de uitbreiding van een autoritair kapitalistisch bestuur dat al lang gangbaar was in veel landen van het Globale Zuiden, maar dat — door klassenstrijd en compromissen — in de Westerse imperialistische landen had plaatsgemaakt voor een sociaal pact. In dit pact kregen delen van de werkende klasse een vorm van een welvaartstaat en een aantal sociale rechten, maar de kapitalisten behouden de macht.
Het neoliberalisme heeft dat sociaal pact in het Westen bruut verbrijzeld en daardoor de sociale basis voor het systeem onderuit gehaald. De heerschappij van het kapitaal kan ook hier niet langer worden afgedwongen via sociaal overleg of democratische illusies, maar er is nood aan brute kracht. Die brute kracht was al langer aanwezig tav de meest kwetsbaren of wie het minst privileges bezat. Het sociaal pact was er nooit één voor de hele werkende klasse.
De Arizona regering heeft duidelijk gekozen om mee in deze marsrichting te stappen. Theo Francken nam als minister van Defensie, of is het Oorlog, begin februari deel aan een internationale conferentie over mijnbouw. De Morgen sprak met Francken en rapporteerde over Francken’s nieuwe aanpak:
“Volgens hem is het tijd om onze historische positie in de bevoorrading van kritieke grondstoffen, waar mogelijk, te herstellen. Hij kijkt hierbij vooral naar het Afrikaanse continent. En meer bepaald naar de voormalige Belgische kolonie Congo. Een land met een bijzonder rijke ondergrond die al uitvoerig in kaart is gebracht. België geeft ontwikkelingshulp en zal straks opnieuw het Congolese leger trainen.”
België heeft altijd een neokoloniale relatie blijven onderhouden met Congo, waarbij de staat hand-en spandiensten verrichtte voor de belangen van de Belgische kapitalisten in de regio. Wat Francken nu bepleit is een meer agressieve en expliciete koloniale politiek, zonder te veel drempels van ethiek of moraal. In hetzelfde gesprek laat hij optekenen:
“Typisch Europees leggen we de lat veel te hoog voor onszelf. Op die manier kan je geen zaken doen in een land als Congo. We doen niet plots ethischer aan mijnbouw. We doen gewoon niet meer aan mijnbouw.”
Hij refereert hier naar Europese richtlijnen die bedrijven voortaan juridisch aansprakelijk kunnen stellen voor mogelijke misbruiken op het vlak van mensenrechten en milieu in hun toeleveringsketens. Voor Francken te veel woke gedoe.
Daarmee sluit Francken perfect aan bij de visie die Marco Rubio, minister van Buitenlandse Zaken voor de VS, verdedigde op de Veiligheidsconferentie in München. De speech was een onomfloerste oproep om het koloniale verleden van het Westen te omarmen en een nieuwe invulling te geven aan de Westerse ‘beschavingsambitie’. We citeren uitvoerig uit deze speech omdat ze precies weergeeft wat de ideologische basis vormt voor het Trumpisme.
“Dit is de weg die president Trump en de Verenigde Staten zijn ingeslagen. Het is de weg die wij u hier in Europa vragen met ons te bewandelen. Het is een weg die we eerder samen hebben bewandeld en die we hopen opnieuw samen te bewandelen. Vijf eeuwen lang, tot het einde van de Tweede Wereldoorlog, was het Westen in expansie: missionarissen, pelgrims, soldaten en ontdekkingsreizigers stroomden vanuit de kusten over de oceanen, vestigden zich op nieuwe continenten en bouwden uitgestrekte rijken die zich over de hele wereld uitstrekten.
Maar in 1945 kromp het voor het eerst sinds het tijdperk van Columbus. Europa lag in puin. De helft ervan leefde achter een IJzeren Gordijn en de rest leek snel te volgen. De grote westerse rijken waren in een onomkeerbaar verval geraakt, versneld door goddeloze communistische revoluties en antikoloniale opstanden die de wereld zouden veranderen en de komende jaren een groot deel van de wereldkaart met de rode hamer en sikkel zouden bedekken.
Tegen die achtergrond kwamen velen, toen net als nu, tot de overtuiging dat het tijdperk van westerse dominantie ten einde was gekomen en dat onze toekomst voorbestemd was om een vage en zwakke echo van ons verleden te zijn. Maar samen beseften onze voorgangers dat verval een keuze was, en het was een keuze die zij weigerden te maken. Dit is wat we eerder samen hebben gedaan, en dit is wat president Trump en de Verenigde Staten nu opnieuw willen doen, samen met u.
En daarom willen we niet dat onze bondgenoten zwak zijn, want dat maakt ons zwakker. We willen bondgenoten die zichzelf kunnen verdedigen, zodat geen enkele tegenstander ooit in de verleiding komt om onze collectieve kracht op de proef te stellen. Daarom willen we niet dat onze bondgenoten geketend zijn door schuld en schaamte. We willen bondgenoten die trots zijn op hun cultuur en hun erfgoed, die begrijpen dat we erfgenamen zijn van dezelfde grote en nobele beschaving, en die samen met ons bereid en in staat zijn om die te verdedigen.”
De reactie van Joren Vermeersch, één van de huisideologen voor N-VA, op de speech was veelzeggend. “Topkerel, topspeech, topvisie”.
Het Trump regime effent klaarblijkelijk de weg voor gelijkgezinden om explicieter en zonder schroom hun koloniale retoriek en politiek boven te halen. Om het draagvlak daarvoor te vergroten worden stelselmatig reactionaire en racistische ideeën verspreid die zoals vroeger de koloniale politiek moeten rechtvaardigen.
Hier vind je de reden waarom ondanks indrukwekkende bewegingen tegen alle vormen van onderdrukking toch een toename aan expliciet patriarchale, racistische, heteronormatieve, validistische, neurotypische ideeën en praktijken zijn. Deze ideeën worden in hun meest expliciete vorm verspreid door een radicale fractie van extreemrechts en worden alsmaar meer mainstream, ook in België dient de Arizona regering finaal deze agenda.
In De Morgen reageerde Pieter Stockmans terecht:
“Rubio’s boodschap was niet geruststellend maar alarmerend: zuiver Europa van ‘woke’, klimaatbeleid, sociale bescherming en liberale democratie, in ruil voor Amerikaanse bescherming. Dat Rubio daarvoor een staande ovatie kreeg, is verontrustend.”
Investeren in wapens en imperialisme
Om de belangen van het Belgische kapitaal internationaal te beschermen, laveert de regering tussen een Atlantistische koers waar Rubio voor pleit en een moeizaam ontluikend Europees defensiebeleid met een zekere onafhankelijkheid van de VS. Beide sluiten elkaar niet per definitie uit en passen perfect binnen dezelfde koers naar een veel actievere participatie in de strijd voor invloed en macht met oorlog als de ultieme horizon.
Alle 18-jarigen in België ontvingen een brief met de oproep om een engagement in defensie te overwegen. Het doel was niet massale rekrutering, maar het normaliseren van het idee dat oorlog een realiteit wordt waarmee we rekening moeten houden.
vzw Vrede toonde aan dat de Belgische militaire uitgaven tussen 2015 en 2024 meer dan verdubbelden: van 3,8 naar 7,9 miljard euro. Volgens de Strategische Visie van de regering was in 2025 een sprong voorzien tot 12,76 miljard euro. Door deze sprong zijn in tien jaar tijd de militaire uitgaven meer dan verdrievoudigd.
Deze middelen moeten defensieminister Theo Francken in staat stellen om de komende jaren 34 miljard euro te investeren in wapensystemen: drones, gevechtsvliegtuigen, fregatten, pantservoertuigen, luchtverdediging, cybercapaciteiten en munitie. De wapenindustrie is een grote winnaar. Van 12 tot 15 maart zal er voor het eerst in België een Wapenbeurs doorgaan op de Heizel. De wapenindustrie voor wie oorlog en genocides een businessmodel zijn, kennen gouden tijden en staan te popelen om hun ‘producten’ van vernietiging te slijten.
Het Belgische leger wordt voorbereid op actieve deelname aan inter-imperialistische rivaliteiten. Dat Theo “Trump” Francken dit mag aansturen is geen toeval: hij is één van de meest openlijk Trumpistische ministers van Arizona. Ook minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot stapt mee in de logica. Enkele dagen ver in de imperialistische oorlog tegen Iran sluit hij niet uit dat ons land zelf ook in het conflict betrokken raakt. “We moeten aandachtig blijven voor het geval dat onze bondgenoten van de Golfstaten om Europese steun zouden vragen.”
Francken was ook een van de felste verdedigers van Israël, het zionisme en ultiem ook de genocide. Op 1 oktober 2024 schreef hij:
“Wie het geheel bekijkt, kan moeilijk anders dan Israël steunen in zijn geopolitieke ambities. Dat biedt de meeste garanties voor een veilig Westen.”
De huidige zionistische staat Israël is een instrument van het Westers imperialisme. De Belgische regering laat geen twijfel bestaan dat ze zich in deze imperialistische logica zal inschakelen. Onze strijd om in België te investeren in sociale zekerheid ipv wapentuig is onlosmakelijk verbonden met de strijd voor Palestijnse bevrijding en tegen imperialistische agressie in de hele regio.
Racisme en criminalisering van oppositie
Vluchtelingen en mensen zonder papieren zijn een prioritaire doelgroep van het Trumpisme. Ze kunnen makkelijk als zondebok worden opgevoerd. Wanneer je de solidariteitsmechanismen met de zwaksten kan breken, bereid je de weg voor om de principes van solidariteit onderuit te halen. Opvangplaatsen verdwijnen en vluchtelingen worden aan hun lot overgelaten. Procedures worden verstrengd en rechten uitgehold. Mensen worden bewust in onzekerheid gehouden en soms letterlijk op straat gezet. Tegelijkertijd worden zij voorgesteld als de profiteurs die “onze” sociale zekerheid, woningen en jobs bedreigen — een politiek nuttige maar compleet valse voorstelling.
In werkelijkheid worden vluchtelingen gemarginaliseerd door hen geen legale mogelijkheden te geven hun leven in België op te bouwen. Zo ontstaat een grote rechteloze arbeidsreserve die zwaar wordt uitgebuit in sectoren als schoonmaak, horeca, logistiek, landbouw en zorg. Door hun onzeker statuut drukken zij lonen en arbeidsvoorwaarden voor iedereen.
Racisme fungeert hier zowel als rookgordijn alsook hefboom: het verdeelt de werkende klasse langs raciale lijnen en legitimeert autoritaire maatregelen die later tegen iedereen kunnen worden gebruikt.
De wet op de vervallenverklaring van nationaliteit — waarbij personen met de dubbele nationaliteit de Belgische kan worden afgenomen — werd aangenomen als een symboolwet. Als gevolg bestaan er in België twee categorieën burgers: de “echte Belgen” en de anderen. Maar vergis je niet: ook “echte Belgen” die migranten verdedigen, worden gecriminaliseerd en hun fundamentele rechten ontzegd.
Deze expliciet racistische politiek dient enerzijds als stormram om een koloniale politiek te rechtvaardigen anderzijds om democratische rechten in eigen land af te bouwen.
De Belgische eerste minister pleitte voor het verlaten van internationale verdragen die de rechten van migranten garanderen. De regering is meermaals veroordeeld maar negeert tientallen gerechtelijke uitspraken. De Liga voor Mensenrechten stelt over deze evolutie:
“Het bijzondere van dit politieke moment is dat alle pijlers van de democratie tegelijk worden aangetast: de rechtsstaat, de mensenrechten — civiel, politiek, economisch, sociaal en cultureel — evenals het gelijkheids- en non-discriminatiebeginsel.”
Elke vorm van oppositie wordt alsmaar meer gecriminaliseerd en beschouwd als een interne vijand. Het wetsontwerp-Quintin, dat wordt aangeklaagd door de coalitie Recht op Protest, is één voorbeeld hiervan. Het is een regelrechte aanval op onze burgerrechten: het valt zowel het recht op vereniging aan, beperkt de vrijheid van meningsuiting en het recht op actie en betogen.
Er worden steeds meer administratieve instrumenten gecreëerd die sancties en repressie mogelijk maken. Een van de meest absurde voorbeelden is de beboeting van krijttekeningen waarmee burgers protesteren tegen genocide, racisme of seksisme. In verschillende steden werden dergelijke uitingen gesanctioneerd door lokale overheden, alsof tijdelijke stoepkrijtboodschappen een bedreiging vormen voor de openbare orde.
Dat kan op het eerste gezicht lachwekkend lijken. Maar repressie en disciplinering gebeuren niet uitsluitend met de wapenstok of pepperspray. Ze nemen vaak subtielere vormen aan: GAS-boetes, administratieve sancties, vergunningsvoorwaarden, politieoptredens zonder strafrechtelijke vervolging. Het zijn technieken die minder zichtbaar zijn dan fysiek geweld, maar daarom niet minder effectief in het afschrikken van protest.
Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens waarschuwt daar expliciet voor in zijn recentste rapport:
“De afgelopen jaren tekent zich een duidelijke trend af: … lokale overheden nemen repressieve maatregelen zonder dezelfde juridische waarborgen als in een strafprocedure.”
Administratieve sancties laten toe om burgers te bestraffen zonder de klassieke garanties van het strafrecht: geen onafhankelijke rechter vooraf, een lagere bewijsdrempel, beperkte mogelijkheden tot verdediging. Dit zal uitmonden in een systeem waarin protest en contestatie sneller en eenvoudiger kunnen worden gesanctioneerd.